مراسم باستانی پیرشالیار هورامان ۱۴۰۲

تاریخ برگزاری مراسم پیرشالیار (عروسی مقدس ) در سال ۱۴۰۲ شهر هورامان تخت

مراسم باستانی و تاریخی پیرشالیار هورامان هر ساله در هفته ی دوم بهمن ماه در شهر اورامان تخت کنار خانه ی قدیمی منسوب به پیرشالیار برگزار می شود این مراسمات شامل چندین بخش می باشد که به درازای تاریخ با اندک تفاوتی برگزار می شوند و بیشتر مردم هورامان و روستاهای نزدیک در برگزاری این مراسم اجتماعی شرکت می کنند ما اینجا فقط به سرفصل های مراسم و تاریخ اجرای آن می پردازیم و در آینده نزدیک تک تک آیین را به طور مفصل توضیح خواهیم داد البته ناگفته نماند که گفته اند ( شنیدن کی بود مانند دیدن ) از شما دعوت می کنیم که به هورامان بیایید واز نزدیک این مراسم ها را ببنید .

۱- مراسم خبر

اولین پنج شنبه از بهمن ماه مراسم خبر برگزار می شود مراسم خبر شبیه کارت دعوت امروزی است یعنی خبر از برگزاری عروسی پیر شالیار در هفته ی آینده است

در این مراسم نوجوانان گردوی باغ پیرشالیار را بین اهالی هورامان پخش می کنند و این گردوها در کاسه گذاشته و به در خانه ها می برند و صاحب خانه آرد ،پیاز ، گندم را در کاسه گذاشته و برای کمک به برگزاری مراسم به خانه ی پیرشالیار برده می شود.

۲- ( کوت کوته kot kota) مهمترین بخش مراسم پیرشالیار در بهمن ماه مراسک کوت کوته است که در غروب سه شنبه برگزار می شود شیوه ی برگزاری به این شکل است که مردم شهر از قبل خوراکی هایی را آماده کرده اند ( گردو ،کیک ، بیسکویت ، آب میوه ، نوشت افزار و … ) و جلو در خانه می آورند و بچه های کوچک هم با گفتن کوت کوته از آنها هدیه در یافت می کنند انجام این مراسم شور و هیجان خاصی را در بین کودکان ایجاد می کند .

شیوه ی برگزاری ایم مراسم با قدیم اندکی تفاوت دارد در قدیم بچه ها گروهی به کوت کوته می رفتند و هدایای دریافتی را تقسیم می کردند به این طریق که یک نفر شوخ طبع از گروه را انتخاب و برای او ریش و سبیل درست می کردند و روی او را با آرد سفید می کردند این شخص منتخب با خواندن اشعار صاحب خانه را تشویق می کرد که هدیه ای بیشتر تقدیم کند.

۳- ( کلاو روچنی kola rochni) این مراسم امروزه با کوت کوته تفاوتی ندارد فقط زمان آن فرق می کند زمان انجام کلاو روچنی صبح روز چهار شنبه است .

وجه تسمیه کلاروچنی : در قدیم به خاطر سرما و برف سعی می کردند در و پنجره ها را هم کوپک بسازند و هم کمتر باز کنند و برای تهویه دو حاصل از پخت و پز و گرمایش خانه از بالای سقف یک روزنه ایجاد کنند . در موسم کلاروچنی بچه ها کلاه یا ظرف خود را ازاین روزنه آویزان می کردند و با صدای بلند می گفتند کلاو روچنی ( روزنه )

۴- قربانی کردن دام : زمان انجام ساعت ۸ صبح روز چهارشنبه در جلو خانه پیرشالیار

مردم هه ورامان وروستاهای اطراف به سبب علاقه و ارادتی که به پیرشالیار دارند هرساله دام های را نذر پیر می کنند و در این روز آنها را قربانی می کنند این مراسم هم شیوه محصوص حود را دارد به این طریق که نخست باید یک قصاب از طایفه ی ( پاشا ) از زوستای سرپیر آغاز کننده ی مراسم قربانی باشد گوشت قربانی را جهت پخت آش مخصوص و اضافه ی آن را بین اهالی تقسیم می کنند .

۵- پخت آش مخصوص( هلوشینه تش Holoshine teshe) این آش مخصوص مراسم پیرشالیار است و هنوز هم به همان شیوه ی قدیم هم از نظر مواد و هم از نظر شیوه ی پحت فرقی نکرده است .

مواد اصلی آن (گندم ، گوشت ، پیاز ، نخود ، ترش انار ، آلوچه ی محلی ، سبزیجات معطر ) است و مکان پخت آن داخا خانه ی پیرشالیار و با هیزم می باشد . پخت این آش توسط مردان و از یک طایفه ی مشخص و تقیسم این آش هم با طایفی دیگری از هورامان است .

۶- دف زنی و رقص و سماع عارفانه : مهمترین بخش مراسم پیرشالیار رقص و سماع عارفانه است این بخش در دو زمان در بعد از ظهر روزهای چهار شنبه و پنج شنبه بر گزار می شود . مردم با پوشیدن لباس کامل هورامی حلقه وار دست همدیگر را می گیرند و با تکان دادن سر ، شانه و پاهها و با ریتمی خاص همراه با دف نوازی شروع به سماع می کنند .این ریتم مخصوص مراسم پیر شالیار است .مسافران و میهمانان هم با ایستادن بر روی پشت بام مشرف به جایگاه نظاره گر این آیین باستانی می شوند . صدای دف درمیان کوهها و بازتاب صدا جلوه ای خاص به مراسم می دهد.

۷- شب نیشت : بعد از پایان مراسم رقص و سماع در روز پنج شنبه مردم روستا روانه ی خانه ی پیرشالیار می شوند این خانه به طول ۲۰ متر و عرض تقریبی ۷ متر بنا شده است که ۳ ستون چوبی سقف را نگه داشته اند و داخل خانه دارای چند سکو است که هر سکو متعلق به یک طایفه می باشد که در شب نیشت موظف به نشستن در سکوی خود می باشند . بعد از مراسم بجا آوردن شکر و سپاس گداری و خواندن اشعاری و دف زنی (هلو شینه تشی ) را به عنوان شام مصرف می کنند و با لمس کفشی منسوب به پیرشالیار تعهد خود را برای انجام توصیه های این پیر فرزانه تجدید می کنند .

۸- تربی (Terbe) : هفته ی سوم از بهمن ماه روزجمعه آخرین بخش از مراسم باستانی پیرشالیار است . مردم هورامان از قبل نان هایی آمیحته با مغز گردو ( گیته مژگی ) می پزند و صبح روز جمعه روانه ی آرامگاه پیرشالیار می شوند .البته تعدادی از مردم هم روانه ی آرامکاه دیگر پیران هورامان می شوند ( هورامان محل دفن ۹۹ پیر است ).

مردم نانهایی را با خود سر پیر می برند و همه را یکجا جمع می کنند در آنجا صبحانه می خورند ( نان گردووی و ماست ) و با قی مانده ی نان ها را بین فقرا تقسیم می کنند.

هرچند مراسم های هورامان از زیبایی های فراوانی برخوردارند اما میهمانان عزیز باید به فکر اقامت شبانه ی خود باشند تا از پایان یک روز خوب با استراحت در جای خوب زیبایی مسافرت خود را دو چندان کنید .

ما به شما اقامت در هتل کومسای هورامان را پیشنهاد می کنیم .